اجرا گذاشتن مهریه بخاطر لجبازی زن، از نظر حقوقی عنوان مستقلی برای جلوگیری از مطالبه مهریه نیست و زن اصولاً برای مطالبه مهریه نیازی به اثبات رضایت شوهر، تقصیر او یا علت خانوادگی اختلاف ندارد. برای مثال، اگر زن پس از مشاجره خانوادگی مهریه خود را مطالبه کند، شوهر نمی‌تواند صرفاً با ادعای لجبازی، رسیدگی را متوقف کند. در موضوع اجرا گذاشتن مهریه بخاطر لجبازی زن، راهکار واقعی شوهر بررسی توان مالی، مذاکره، پرداخت توافقی یا درخواست اعساط است؛ نه انکار اصل حق زن.
مهریه به محض وقوع عقد، در اصل به عنوان دین بر عهده شوهر قرار می‌گیرد. بنابراین مطالبه آن معمولاً وابسته به وقوع طلاق، ترک منزل، خیانت، ناسازگاری یا اثبات نیاز مالی زن نیست. زن می‌تواند در طول زندگی مشترک نیز تمام یا بخشی از مهریه را مطالبه کند؛ مگر اینکه قبلاً آن را به شکل معتبر بخشیده، دریافت کرده یا درباره نحوه پرداخت آن توافق جداگانه‌ای انجام داده باشد.
واژه «لجبازی» در روابط خانوادگی ممکن است توصیف‌کننده انگیزه زن از دید شوهر باشد، اما انگیزه به تنهایی باعث از بین رفتن حق مالی نمی‌شود. مرجع رسیدگی معمولاً بررسی می‌کند که عقدنامه معتبر است، مهریه چه میزان دارد، آیا پرداختی انجام شده و شوهر چه میزان توانایی مالی دارد. اختلاف اخلاقی یا عاطفی، جایگزین دفاع حقوقی محسوب نمی‌شود.
البته مطالبه مهریه به معنای آن نیست که زن در تمام اختلافات خانوادگی محق است. اگر شوهر ادعایی مانند عدم تمکین، ترک زندگی بدون دلیل موجه یا رفتار آسیب‌زا دارد، می‌تواند موضوع را از مسیر قانونی جداگانه پیگیری کند. با این حال، چنین ادعاهایی خودبه‌خود مهریه را ساقط نمی‌کنند و هر دعوا باید با دلیل و در مرجع صالح بررسی شود.
برای شروع کار، زن باید به دفتر ازدواجی که عقد در آن ثبت شده یا مسیر الکترونیکی و اداری اعلام‌شده برای صدور اجراییه مراجعه کند. در بسیاری از موارد، اجرای سند ازدواج از طریق اجرای ثبت آغاز می‌شود. پس از صدور اجراییه و ابلاغ آن، شوهر باید در مهلت قانونی تعیین‌شده نسبت به پرداخت دین یا معرفی مال اقدام کند.
اگر مالی از شوهر شناسایی شود، امکان توقیف آن تا میزان بدهی و هزینه‌های قانونی وجود دارد؛ البته اموال ضروری زندگی و مستثنیات دین، طبق مقررات، شرایط ویژه‌ای دارند. حساب بانکی، حقوق و مزایا، خودرو، ملک یا سایر دارایی‌ها ممکن است با رعایت ضوابط قانونی بررسی و توقیف شوند.
در صورتی که اجرای ثبت به نتیجه نرسد یا برای ادامه پیگیری نیاز به اقدام قضایی باشد، زن می‌تواند از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی و مرجع صالح اقدام کند. تشخیص اینکه پرونده باید در اجرای ثبت، دادگاه خانواده یا واحد اجرای احکام دنبال شود، به مرحله پرونده و نوع درخواست بستگی دارد؛ به همین دلیل بررسی سند و ابلاغیه‌های صادرشده اهمیت زیادی دارد.
در پرونده‌های اجرا گذاشتن مهریه بخاطر لجبازی زن، اشتباه رایج این است که شوهر به جای بررسی اجراییه، فقط پیامک‌ها یا اختلافات خانوادگی را جمع‌آوری می‌کند. این مدارک ممکن است برای دعاوی دیگری مفید باشند، اما معمولاً پاسخ مستقیمی به اصل دین مهریه نمی‌دهند. اقدام فوری برای شناسایی دارایی، مذاکره و تنظیم دفاع مالی، نتیجه عملی‌تری دارد.
عدم پرداخت مهریه می‌تواند پیامدهای اجرایی داشته باشد، اما زندان خودکار و فوری نیست. میزان مهریه، توانایی مالی شوهر، وجود مال قابل توقیف و نتیجه رسیدگی به ادعای اعسار در این موضوع اثر دارد. مطابق مقررات جاری، حمایت قانونی مربوط به ضمانت اجرای حبس، در چارچوب سقف مقرر برای مهریه قابل اعمال است و نسبت به مبلغ بیشتر، توانایی مالی شوهر نقش اساسی‌تری دارد.
شوهر می‌تواند در صورت ناتوانی واقعی، دادخواست اعسار از پرداخت مهریه و تقسیط آن را مطرح کند. در این دادخواست باید وضعیت درآمد، هزینه‌های ضروری، اموال، حساب‌ها، بدهی‌ها و افراد تحت تکفل به‌طور صادقانه اعلام شود. دادگاه ممکن است برای بررسی وضعیت مالی، شهادت شهود، استعلام از مراجع مربوط و مدارک مالی را مطالبه کند.
پذیرش اعسار به معنای بخشش مهریه نیست؛ بلکه ممکن است باعث تعیین پیش‌قسط و اقساط دوره‌ای شود. مبلغ و فاصله اقساط بر اساس وضعیت مالی واقعی، میزان مهریه و شرایط زندگی تعیین می‌شود و عدد ثابتی برای همه پرونده‌ها وجود ندارد. اگر وضعیت مالی شوهر بعداً بهتر یا بدتر شود، امکان طرح درخواست تعدیل اقساط نیز با رعایت شرایط قانونی وجود دارد.
پس از ابلاغ اجراییه، بی‌توجهی به مهلت‌های قانونی می‌تواند خطر توقیف مال یا اعمال ضمانت اجراهای شدیدتر را افزایش دهد. کسی که واقعاً توان پرداخت ندارد، نباید منتظر بماند تا عملیات اجرایی پیش برود؛ بلکه باید در اولین فرصت، دادخواست اعسار را همراه با مدارک قابل اتکا ثبت کند و در جلسه رسیدگی حاضر شود.
خیر. ترک منزل، اختلاف خانوادگی یا حتی طرح دعوای تمکین، به‌تنهایی باعث سقوط مهریه نمی‌شود. دعوای تمکین و مطالبه مهریه دو موضوع متفاوت هستند و ممکن است هم‌زمان در جریان باشند. اگر شوهر معتقد است زن بدون عذر قانونی از انجام وظایف زناشویی خودداری کرده، باید آن را در پرونده مستقل و با دلایل مناسب پیگیری کند.
همچنین ممکن است زن در شرایطی از حق حبس استفاده کند؛ برای نمونه، اگر مهریه حال باشد و رابطه زناشویی به اختیار او انجام نشده باشد، بررسی شرایط قانونی حق حبس اهمیت پیدا می‌کند. این موضوع استثناها و جزئیات خاص دارد و با صرف ادعای شوهر یا زن قابل نتیجه‌گیری نیست. انجام رابطه زناشویی، توافق درباره مهلت پرداخت یا دریافت بخشی از مهریه می‌تواند در ارزیابی این حق مؤثر باشد.
در نتیجه، شوهر باید میان «دفاع از اصل مطالبه مهریه» و «پیگیری رفتار یا تخلف احتمالی زن» تفکیک ایجاد کند. حتی اگر دعوای تمکین به نفع شوهر تمام شود، این نتیجه معمولاً به‌تنهایی بدهی مهریه را از بین نمی‌برد. راهکار مالی و حقوقی باید متناسب با وضعیت پرونده انتخاب شود.
اگر زن و شوهر به توافق برسند، می‌توانند درباره بخشش تمام یا قسمتی از مهریه، تبدیل آن به مال مشخص، پرداخت اقساطی یا دریافت مبلغ معین توافق کنند. این توافق باید دقیق باشد و مشخص کند در برابر هر پرداخت چه مقدار از دین تسویه می‌شود. بهتر است امضا، تاریخ، مشخصات طرفین و وضعیت سند ازدواج در متن توافق درج شود.
خیر. مهریه در زمان زندگی مشترک نیز قابل مطالبه است و زن برای شروع این فرایند الزاماً نیازمند درخواست طلاق نیست. طلاق ممکن است موضوعات دیگری مانند نفقه، اجرت‌المثل، حضانت و حقوق مالی را مطرح کند، اما اصل مطالبه مهریه وابسته به طلاق نیست.
معمولاً خیر. حتی اگر شوهر بتواند اختلاف شدید یا رفتار نادرست زن را ثابت کند، این موضوع به‌تنهایی دین مهریه را از بین نمی‌برد. ممکن است همان رفتار در دعوای دیگری بررسی شود، اما هر پرونده اثر حقوقی خاص خود را دارد.
نداشتن مال قابل توقیف باعث از بین رفتن مهریه نمی‌شود. شوهر می‌تواند با ارائه مدارک معتبر، اعسار خود را مطرح کند. در صورت پذیرش اعسار، پرداخت ممکن است به شکل اقساطی تعیین شود؛ اما اقساط باید طبق تصمیم مرجع قضایی پرداخت شوند.
اصل مهریه مندرج در عقدنامه قابل مطالبه است، اما ضمانت اجرای حبس و نحوه وصول نسبت به میزان‌های مختلف یکسان نیست. درباره مبلغ مازاد بر سقف ضمانت اجرای حبس، توانایی مالی شوهر اهمیت بیشتری دارد و زن برای وصول آن باید مال یا استطاعت مالی شوهر را اثبات یا شناسایی کند.
خیر، مگر اینکه کل بدهی تسویه شود یا زن نسبت به باقی‌مانده، ابراء یا گذشت معتبر انجام دهد. پرداخت بخشی از مهریه باید با رسید روشن ثبت شود تا میزان باقی‌مانده مورد اختلاف قرار نگیرد.
ابتدا باید متن اجراییه و مهلت‌های درج‌شده در آن بررسی شود، سپس وضعیت اموال و درآمد به‌صورت واقعی آماده گردد. اگر توان پرداخت کامل وجود ندارد، ثبت دادخواست اعسار، جمع‌آوری مدارک مالی و حضور در جلسات رسیدگی مهم‌ترین اقدامات است. مذاکره برای توافق کتبی نیز می‌تواند از طولانی شدن عملیات اجرایی جلوگیری کند.
در موضوع اجرا گذاشتن مهریه بخاطر لجبازی زن، تمرکز بر انگیزه‌های عاطفی معمولاً نتیجه حقوقی ایجاد نمی‌کند. زن برای مطالبه مهریه نیازمند اثبات لجبازی یا تقصیر شوهر نیست و شوهر نیز با چنین ادعایی از پرداخت دین معاف نمی‌شود. بهترین مسیر، بررسی سند ازدواج، تشخیص مرجع اجرایی، مذاکره مکتوب، معرفی صادقانه وضعیت مالی و در صورت ناتوانی، طرح به‌موقع اعسار و تقسیط است. پیگیری جداگانه دعوای تمکین یا سایر اختلافات خانوادگی امکان‌پذیر است، اما نباید آن را جایگزین راهکار قانونی پرداخت مهریه دانست.